ÖZGÜN BASKI NEDİR ?

 

Reprodüksiyon baskı işi ile uğraşıyor olunca akıllarda bazı karışıklıkların meydana geldiğini fark ettik. Özgün baskı ve reprodüksiyon baskı arasındaki karışıklık gibi.
 
Peki özgün baskı nedir?
 
Öncelikle şunu belirtmeliyiz ki özgün baskı ve reprodüksiyon baskı aynı şey değildir. Özgün baskıda, sanatçı baskı için gerekli olan malzemeleri kendi hazırlar, kendi basar veya baskı aşaması bizzat gözetiminde gerçekleşir. Daha sonra sanatçı, baskı işlemi tamamlanan eserlere kaçıncı baskı olduğunu, ne zaman basıldığını yazar ve en önemlisi de imzasını atar. Yani özgün baskı sanatçının orijinal eserlerinden biridir. Bir özgün baskı resmin özgünlüğü, sanatçısının o eserin kendi özgün baskı eseri olduğunun belgelemesi ile saptanır. Viyana'da 1960'da yapılan 'Uluslararası Güzel Sanatlar Kongresi'nde özgünlükle ilgili olarak aşağıdaki kararlar alınmıştır:
 
Özgün baskılar:
 
-Özgün baskı yapan sanatçının, bakır kazıma, taş baskı ve diğerleri gibi çeşitli tekniklerle yaptığı eserlerinin her birinin ve toplam baskı sayısını saptamak hakkı ve görevidir.
 
-Bir baskının özgün sayılabilmesi için üzerinde sanatçının imzasından başka toplam baskı sayısı ve her yaprağın kaçıncı baskı olduğunu gösteren sayının imlenmiş olması gerekir.
 
-Yukarıda belirtilen ilkeler, özgün kalıbı sanatçısı tarafından tahta, taş ve diğerleri gibi tekniğe uygun malzemeyi işleyerek yapılmış eserlerin baskıları için gereklidir.
 
-Bu ilkelere uymadan yapılan baskı resimler reprodüksiyon sayılır.
 
Özgün baskıda değişik teknikler kullanılır. Hangi tekniği kullanacak olursa olsun sanatçı bir ön çalışma yapar. Bu ön hazırlık sırasında sanatçının ilk işlemi resmin görüntüsünün eskizlerini yapmaktır.
 
Hazırlanan eskizler daha sonra o tekniğe uygun kalıplara işlenir ve sanatçı bunu bizzat kendisi yapar. Zaman zaman kalıpların değişik aşamalarında provalar yapar. Bu prova baskılar, sanatçıyı arzu ettiği çoğaltma aşamasına kadar getirir. Kalıpta istediği imaja ulaştığında çoğaltma işlemine başlar.
 
Elde edilen kalıplarla kaç adet baskı yapılacağını belirler. 90 adet basılacak ise her baskı işlemi tamamlandığında resmin sağ alt köşesine imzasını atar, tarihi ve 90 adet baskıda kaçıncı olduğunu yazar (9. baskı ise 9/90).
 
İlk sıralarda yer alan baskılar sonlara doğru olan baskılardan biraz daha değerli kabul edilir. Çünkü baskı sırasında yıpranma payı sonlara doğru artmaktadır. Bu sebeple ilk baskılar orijinaline daha yakın kabul görür. Baskı işlemi tamamlandığında ise sanatçı gözetiminde kalıplar imha edilir.
 
Özgün baskı teknikleri ve ayrıntılı bilgi için; istanbul sanat evi